ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟΔΟΧΗΣ ΚΑΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ

Η Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ΘΑΔ) είναι μια συμπεριφορική θεραπεία τρίτης γενιάς που στοχεύει στο να αυξήσει την ψυχολογική ευελιξία του θεραπευόμενου.
Με τον όρο «ψυχολογική ευελιξία» εννοούμε την προσαρμοστικότητα, ευημερία και ενσυνειδητότητα που κανείς μπορεί να αναπτύξει απέναντι στη ζωή και στις δυσκολίες της, ενώ ταυτόχρονα δεσμεύεται να ζει τη ζωή του με ανοιχτοσύνη και συνέπεια απέναντι στις αξίες του.
Η θεραπεία αυτή αρχικά περιλαμβάνει το στοιχείο της «αποδοχής», δηλαδή το «χτίσιμο» της συνειδητοποίησης ότι υπάρχουν καταστάσεις στη ζωή ή εσωτερικές εμπειρίες (π.χ. συναισθήματα, αναμνήσεις, σωματικές αισθήσεις) που δεν ελέγχουμε και για τα οποία χρειάζεται να κάνουμε μέσα μας χώρο, για να μπορούμε να υπάρχουμε στις ζωές μας χωρίς να χρειάζεται να είμαστε σε μια συνεχόμενη πάλη με αυτά, μαθαίνοντας ταυτόχρονα να διαχειριζόμαστε τον πόνο που αυτά μας φέρνουν. Ενώ ο πόνος και η δυσκολία είναι κομμάτια της ζωής και της ανθρώπινης φύσης, η συνεχόμενη πάλη με τον πόνο μας οδηγεί στο να υποφέρουμε (suffering), το οποίο δε χρειάζεται να είναι κομμάτι της ζωής μας.
Από την άλλη, το στοιχείο της «δέσμευσης» είναι μια σειρά από ενσυνείδητες πράξεις/συμπεριφορές και αποφάσεις που μας οδηγούν στο να ζήσουμε τη ζωή που θέλουμε και που βαθιά επιθυμούμε, μια ζωή γεμάτη και σύμφωνη με τις αξίες μας, δηλαδή σύμφωνη με το ποιοι θέλουμε να είμαστε.
Για παράδειγμα, ένας νέος άνθρωπος πρόσφατα διαγνώστηκε με μια χρόνια νόσο που τον δυσκολεύει στην καθημερινότητά του. Το βίωμα αυτής της ασθένειας του προκαλεί σωματική και συναισθηματική δυσφορία και τον απομακρύνει από το να ζήσει τη ζωή του όπως επιθυμεί ή όπως την είχε ονειρευτεί.
Μέσα από τη ΘΑΔ, ο θεραπευόμενος αυτός μαθαίνει πω να κάνει χώρο μέσα του για αυτά που συμβαίνουν και τον δυσκολεύουν και ανακαλύπτει πως υπάρχουν αξίες που είναι σημαντικές για εκείνον και οι οποίες τον κινητοποιούν και του δίνουν νόημα στη ζωή του όπως π.χ. η συντροφικότητα, η προσφορά, η περιπέτεια. Έτσι μέσα από τη ΘΑΔ ανακαλύπτουμε τρόπους που μπορεί να κινηθεί προς αυτές τις αξίες, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες της ασθένειας, ώστε να βιώνει τη ζωή του με νόημα και περιεχόμενο.
Υπάρχουν 6 βασικές διαδικασίες/στοιχεία το οποία καλλιεργεί κανείς μέσα στη ΘΑΔ και τα οποία μας οδηγούν στην ψυχολογική μας ευελιξία
• Αποδοχή
• Επαφή με την παρούσα στιγμή (εδώ και τώρα)
• Γνωσιακή αποκόλληση
• Ο εαυτός ως πλαίσιο
• Αξίες
• Δεσμευμένη δράση
Αυτά τα στοιχεία, τα καλλιεργούμε μέσα από τεχνικές ενσυνειδητότητας (mindfulness), τεχνικές παρατήρησης, ασκήσεις και ερωτηματολόγια ανακάλυψης των αξιών, πλάνα δεσμευμένης δράσης κ.α.
Ένα παράδειγμα αυτών των ασκήσεων είναι οι κάρτες αξιών τις οποίες κανείς μπορεί να βρει ελεύθερα στο επίσημο site της Εταιρείας Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών Σπουδών
Κάρτες αξιών https://cbt.edu.gr/arxeia/SET-ACT-CARDS-DEC_20_BACKSIDE.pdf

Περισσότερο υλικό σχετικό με τη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης μπορεί κανείς να αναζητήσει στο επίσημο site της Θεραπείας Αποδοχής και Δέσμευσης, καθώς επίσης και πληροφορίες για πληθώρα βιβλίων αυτοβοήθειας (στα Αγγλικά)
Association for Contextual Behavioral Science (contextualscience.org)

Επιπλέον, κάποια ενδεικτική ελληνόγλωσση βιβλιογραφία σχετικά με τη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης:
Χρυσάγη Α. (2019). Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ΘΑΔ) για τη θεραπεία των Αγχωδών Διαταραχών: Βιβλιογραφική ανασκόπηση, Γνωσιακή – Συμπεριφοριστική Έρευνα και Θεραπεία, 5(1), 33-46
Harris.R (2009), H παγίδα της ευτυχίας (Επιμέλεια: Χούνος Ν. Εκδόσεις Αλκυών
[Τίτλος πρωτοτύπου: The Happiness Trap: Stop Struggling, Start Living, Harris.R (2007)]

https://www.youtube.com/watch?v=ScwXgqO_d7Y
https://www.youtube.com/watch?v=93LFNtcR1Ok